ائتلاف معدنی غرب علیه اژدها
اتحادیه اروپا و آمریکا در عین حال به دنبال جذب شرکای دیگر برای پیوستن به یک توافق چندجانبه هستند تا زنجیرههای تامین جدیدی برای مواد معدنی حیاتی ایجاد شود؛ زنجیرههایی که تقریبا در تمامی فناوریهای مدرن، از سامانههای هدایت موشک و جنگندهها گرفته تا خودروهای برقی، نقش اساسی دارند. این تلاشها در شرایطی شدت گرفته که پس از اعمال محدودیتهای گسترده صادراتی از سوی پکن در سال گذشته (از جمله در حوزه عناصر نادر خاکی) کشورها بهدنبال تضمین دسترسی خود به این منابع راهبردی هستند. این اقدام در واکنش به تعرفههای اعمالشده از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، صورت گرفت و موجب اختلال در زنجیرههای تامین جهانی شد؛ به صورتی که برخی شرکتها در اروپا با خطر توقف تولید مواجه شدند. در حال حاضر، تولید بسیاری از مواد خام حیاتی در جهان بهشدت متمرکز است و تنها چند کشور سهم غالب را در اختیار دارند؛ موضوعی که نگرانیها درباره امنیت عرضه را تشدید کرده است.
دفتر نمایندگی تجاری ایالات متحده آمریکا در بیانیهای اعلام کرده است: «دولت رویکردی کارآفرینانه برای کاهش آسیبپذیریهای زنجیره تامین مواد معدنی حیاتی در پیش گرفته است که متمرکز بر نهاییسازی برنامههای اقدام با کشورهایی مانند مکزیک و ژاپن است.» توافق در حوزه مواد معدنی میتواند در روابط پر تنش میان اتحادیه اروپا و آمریکا نوعی گشایش نسبی ایجاد کند. این روابط در هفتههای اخیر بهویژه پس از انتقاد دونالد ترامپ از کشورهای اروپایی به دلیل عدم همراهی در تهاجم نظامی به ایران، با چالش بیشتری مواجه شده است. از سوی دیگر، اتحادیه اروپا نیز روند تصویب توافق تجاری حاصلشده با دولت ترامپ در تابستان گذشته را به تعویق انداخته است.
با این حال، طرح همکاری در حوزه مواد معدنی از نظر نمادین اهمیت بالایی دارد، چرا که نشان میدهد دو طرف بر ضرورت کاهش وابستگی به زنجیرههای تامین چین در حوزه مواد معدنی حیاتی اتفاق نظر دارند. در ماههای اخیر، آمریکا و شماری از شرکای تجاری نزدیک آن درباره لزوم توسعه صنعت عناصر نادر خاکی و مواد معدنی رایزنی کردهاند. در حال حاضر، چین بیش از ۸۰ درصد عناصر نادر خاکی جهان را فرآوری میکند. با این وجود، کشورهای اروپایی و دیگر کشورهای ذینفع هنوز فاصله زیادی تا توافق بر سر جزئیات اجرایی یک سیاست یکپارچه دارند؛ جزئیاتی مانند تعیین کف قیمتی برای هر ماده معدنی، میزان یارانهها و تضمینهای خرید. با این حال، طرح مشترک اتحادیه اروپا و آمریکا در کنار توافق مشابه با مکزیک نشاندهنده تعهد بلندمدت برای حل این چالشهای پیچیده در سالهای آینده است. این طرح همچنین بازتابدهنده بیانیه مشترکی است که در ماه فوریه از سوی اتحادیه اروپا، آمریکا و ژاپن منتشر شد. انتظار میرود همکاری اتحادیه اروپا و آمریکا کل زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی از اکتشاف و استخراج گرفته تا فرآوری، پالایش، بازیافت و بازیابی را شامل شود؛ همچنین، این همکاری میتواند شامل هماهنگی در زمینه محدودیتهای صادراتی، ایجاد ذخایر راهبردی و نقشهبرداری از منابع معدنی باشد.
